Veilig oversteken begint bij verantwoordelijkheid van de sterkste weggebruiker

De recente cijfers van het Vias institute over de veiligheid van voetgangers aan oversteekplaatsen zijn duidelijk en zorgwekkend. Eén op de drie ongevallen met voetgangers gebeurt op een zebrapad, en negen op de tien voetgangers worden regelmatig gehinderd door automobilisten die niet stoppen. Dat bevestigt wat veel mensen dagelijks ervaren: oversteken is geen vanzelfsprekend veilig moment, zelfs niet op plaatsen die daar net voor bedoeld zijn.

Opvallend is dat de meeste automobilisten de voorrangsregels wel degelijk kennen. Dat is op zich positief, maar het maakt ook duidelijk waar de kern van het probleem ligt: niet in kennis, maar in gedrag. Wanneer bestuurders niet stoppen aan een oversteekplaats, komt de veiligheid van voetgangers rechtstreeks in het gedrang. Een zebrapad verliest zijn betekenis als veilige oversteekplaats wanneer de regels niet consequent worden toegepast.

Verkeersveiligheid wordt vaak omschreven als een gedeelde verantwoordelijkheid. Dat klopt, maar het betekent niet dat elke weggebruiker eenzelfde rol of impact heeft. Voetgangers zijn per definitie kwetsbaar, terwijl bestuurders zich voortbewegen met snelheid en massa die bij een ongeval zware gevolgen kunnen hebben. Dat verschil in impact impliceert ook een verschil in verantwoordelijkheid. Wie een voertuig bestuurt, draagt een grotere verantwoordelijkheid om risico’s te vermijden.

Veilig gedrag aan oversteekplaatsen begint nochtans met eenvoudige keuzes. Bestuurders kunnen het verschil maken door tijdig te vertragen bij het naderen van een zebrapad, zodat stoppen altijd mogelijk blijft. Alert blijven en afleiding (bv. door smartphonegebruik) vermijden is essentieel. Hetzelfde geldt voor het consequent respecteren van de voorrangsregels, ook wanneer dat een kleine vertraging betekent. Daarnaast is het belangrijk om rekening te houden met kwetsbare weggebruikers, in het bijzonder kinderen, die minder voorspelbaar gedrag vertonen, en om zich bewust te zijn van de impact van het eigen voertuig.

Tegelijk mogen we gedrag niet los zien van de omgeving waarin het plaatsvindt. Een kwaliteitsvolle publieke ruimte vertrekt vanuit de bescherming van de meest kwetsbare gebruiker en creëert zo een veilige en leefbare omgeving voor iedereen. De inrichting van onze wegen speelt een cruciale rol in hoe weggebruikers zich gedragen. Oversteekplaatsen zonder verkeerslichten blijven vandaag risicovolle punten. Daarom pleit de Voetgangersbeweging voor beter zichtbare en verhoogde oversteekplaatsen, snelheidsremmende maatregelen in de nabijheid van oversteekplaatsen en extra visuele signalen die bestuurders tijdig attent maken. Internationale voorbeelden tonen aan dat dergelijke ingrepen de aandacht verhogen en het aantal conflicten verminderen.

De cijfers laten weinig ruimte voor interpretatie. Wie overstapt van analyse naar actie, komt tot een duidelijke conclusie: veilig oversteken begint bij aandacht, respect en verantwoordelijkheid. Door snelheid te matigen, regels na te leven en infrastructuur doordacht in te richten, kunnen we ervoor zorgen dat een zebrapad opnieuw wordt wat het hoort te zijn: een veilige en vanzelfsprekende doorgang voor elke voetganger.

---

VRT nam een jaar geleden de proef op de som. Bekijk de video: